‘Mevrouw Suzuki’

Mevrouw Suzuki

Blad van de Acer palmatum

In 2009 maakt ik samen met mijn buurman een reis door Japan. Voor mijn buurman was het een reis om oude plekken op te zoeken waar hij vroeger gewoond had of waar hij bijzondere herinneringen aan had. Voor mij was alles nieuw. Een van de te bezoeken plaatsen was het graf van mevrouw Chika Suzuki de oude buurvrouw van mijn nieuwe buurman uit de tijd dat hij nog in Japan woonde. Het graf bevindt zich op de urnenbegraafplaats Takao-Rei-en van de Boeddhistische tempel Kojo-ji, in Hachioji, Japan. In een spleet tussen de stenen van het graf van mevrouw Suzuki, groeiden twee zaailingen die geen enkele kans van overleven hadden. Mijn buurman peuterde voorzichtig de 4 cm hoge boompjes tussen de stenen uit, verzamelde wat aarde en nam ze mee als aandenken aan zijn buurvrouw. Terug in Nederland scheidde ik de boompjes­­ en gaf ieder een eigen pot op mijn balkon. Toen ze in het voorjaar uitliepen, bleken het een Zelkova serrata (Zelkova) en een Acer palmatum (Japanse esdoorn) te zijn. De boompjes op het balkon groeiden  al snel hun pot uit. Ik ging op zoek naar een goed tehuis voor de bomen. De Zelkova mocht ik in de tuin van een vriendin planten en de Acer werd, voorjaar 2012, door Johan Mullenders welkom geheten in het arboretum. De Zelkova groeide als kool en was al gauw te groot voor de tuin van mijn vriendin. Inmiddels werkte mijn buurman op een landgoed nabij Zanderij Cruysbergen in Bussum en kreeg van de eigenaar toestemming de Zelkova daar te planten. Johan was zo aardig te helpen met het verplanten en om de boom, herfst 2015, met aanhanger naar ’s Graveland te brengen. De kruin werd flink gesnoeid om te zorgen dat de boom de verhuizing zou overleven.

Blad van de Zelkova serrata

De Zelkova was zeer tevreden met de nieuwe standplaats en is inmiddels uitgegroeid tot een prachtige boom van 3.5 m hoog met een stamomtrek van 31 cm. De Acer palmatum die we ‘mevrouw Suzuki’ zijn gaan noemen was een lang dun sprietje dat niet veel zin in het leven leek te hebben. Het boompje moest ook een aantal keren verplant worden voordat het een definitieve plek (tegenover de oorlogsgraven rechts van vak 65) in de bomentuin kreeg. Op die plek groeide het boompje vooral in de hoogte waarbij een stevige steunpaal nodig was om het recht overeind te houden. Ik hield ‘mevrouw Suzuki’ goed in de gaten, gaf haar water bij grote droogte en vond haar maar een zielig exemplaar. Tot vorig jaar. Plotseling kon je zien dat de boom er zin in begon te krijgen. Het stammetje begon dikker te worden en dit jaar (2020) kon de boom zonder stok.

Onder de Zelkova

Onder de Acer

‘Mevrouw Suzuki’ heeft nu een stamomtrek van 15 cm en is zo’n 4m hoog. Het verschil in groeisnelheid van de beide bomen is opvallend maar niet ongewoon gezien het verschil in levensloop van deze bomen, maar ook door de verschillende boomeigenschappen. Een Acer is een langzame groeier, terwijl een jonge Zelkova juist bekend staat als snelle groeier. Doordat beide bomen samen opgroeiden, kon ik het verschil mooi meemaken.

Tanneke den Blaauwen

 

De geschiedenis van mevrouw Suzuki is te lezen in De verzopen katten en de Hollander, door Detlev van Heest 2010,
Uitgeverij van Oorschot.

De zwarte kastanje

Aesculus wilsonii

Een zwarte kastanje uit de Jardin des plantes  in Parijs heeft zich voortgeplant op De Nieuwe Ooster.
De gesmokkelde migrant groeit gestaag. In 2011 zag ik onder een lage maar volwassen kastanjeboom zwarte kastanjes  liggen, naast hun gladde (!) bolsters. Even tevoren had ik op een tentoonstelling een foto gemaakt van mijn favoriete schilderij: een zwarte dame bij kastanjeloof. Nam ik daarom een handjevol  van die zwarte kastanjes mee?  Ze werden liefdevol opgepot in de hortus van de VU, waar Arend van de Beld  toen nog in de tuin de scepter zwaaide.  De zaailingen overleefden helaas niet een plotselinge nachtvorst. Het jaar daarop opnieuw  naar Parijs:  a poor excuse is better than none, zeiden we dan vroeger thuis. En deze keer hebben we de jonge scheuten  vertroeteld.  Arend stelde voor ze aan te bieden aan De Nieuwe Ooster, de hortus had niet echt de ruimte voor grote jongens.  Johan Mullenders  wilde de twee ‘migranten’  graag opnemen in de collectie, het is een zeldzame Chinese paardekastanje.  Een mooiere bestemming hadden de boompjes  zich niet kunnen wensen, en ik ook niet. De kastanjes staan in de buurt waar Arend zijn laatste rustplaats vond, samen met de magnolias en de zwepenboom * houden ze hem gezelschap. Te zien op vak 71 in het arboretum.

*Nettie Rottier, Elfentroost, Elikser, 2017, p 24

Dorothee Oorthuys, vrijwilliger Botanische Tuin Zuidas (vhn Hortus VU)

De Zelkova

Zelkova serrata (vak 74)

Mijn favoriete boom op De Nieuwe Ooster is de Zelkova serrata.
Het is een prachtige boom die iets later in blad komt, maar als dat eenmaal gebeurt, is het een lust voor het oog.
Deze boom staat bij het monument ter nagedachtenis aan hen die hun lichaam geschonken hebben aan de wetenschap. Zo ook mijn echtgenoot die dat altijd al wilde en het is ook gebeurd.
Met mijn zonen ben ik na het overlijden op de begraafplaats gaan kijken welke plek in de omgeving van het monument geschikt was voor een boombordje. Toen we deze boom zagen, zo dicht bij het monument twijfelden we geen moment meer. Deze boom moest het zijn. Hij stond er alsof hij ervoor bestemd was.
De naam van mijn echtgenoot is in de naamplaat van de boom gegraveerd en zo vaak ik kan ga ik er naar toe. Ik praat dan met de boom en met mijn echtgenoot. Ook veel familieleden komen graag bij de boom. Het is een enorme troost voor ons allen.

Ans Haije-Koster


De Amberboom

De Amberboom

In 1985 kwam een klein bij meisje bij ons wonen, wij hadden haar geadopteerd. Zij was acht jaar. Een ontzettend lief en pienter kind. Zodra zij bij ons was wilde zij haar naam veranderen. Wij lieten haar zelf kiezen….. en het werd Amber!
Wij hadden een pand gekocht in de binnenstad van Amsterdam. Wij hadden jaren gevochten voor bomenaanplant in de straat. Na een reconstructie van de straat werden er inderdaad nieuwe bomen geplant. En een juist recht voor onze huisdeur!
De boom kleurde prachtig in de herfst! Intussen was onze schat terug naar haar biologische familie met wie wij overigens een goed contact hebben. 
Tijdens de bomencursus op De Nieuwe Ooster leerde ik dat de prachtige boom voor onze deur de AMBERboom was! (Liquidambar styraciflua)
Zo ver en toch zo dichtbij!

Zie beschrijving

Marlies Baig

De Anne Faberboom

De Anne Faberboom

Graag vertel ik op deze plaats over mijn favoriete boom.
De vermissing van en moord op Anne Faber hield het hele land bezig in oktober 2017. Hoe het met de dader in dit drama is afgelopen, weten we inmiddels ook: die zit voor straf 28 jaar binnen en mag daarna nog jarenlang aan zijn behandeling werken, ook achter slot en grendel. 
De culturele broedplaats in Utrecht (Het huis Utrecht) waar Anne aan haar toekomstambitie als zakelijk leider in de culturele sector werkte, riep met sponsorgelden het Anne Faber stipendium voor zakelijk leiders in het leven. Anne’s moeder Elze was een van de juryleden. Die beurs werd in mei 2018 voor het eerst feestelijk uitgereikt door minister van Engelshoven. Elze maakte van die gelegenheid gebruik om na afloop aan de uitgenodigde sponsoren een zaadje uit te reiken van de

(waarschijnlijk gewone ?) Esdoorn (Acer pseudoplatanus) die Anne op haar beurt als klein meisje had geplant in de achtertuin van het ouderlijk huis. Laten we de nakomelingen van deze Esdoorn Anne Faber boom noemen. Een mooi idee, toch! Als genodigde kreeg ik ook een zaadje en uit voorzorg vroeg ik er maar gelijk een stuk of vier, wat achteraf geen slecht idee bleek, want er kwam uiteindelijk maar één zaadje op.

Wat doe je vervolgens met het kleine boompje. Je vertroetelt het, je praat ertegen, geeft eten en drinken en een steeds groter potje, maar dan……..Je moet gaan nadenken na over een definitieve plantplaats ergens in de vrije natuur. Míjn gedachten dwaalden onwillekeurig langs de route die haar lichaam tussen de moord en haar vondst heeft afgelegd. Zou daar misschien een plantplek met symbolische waarde te vinden zijn? Jazeker, maar dan moet je wel de hulp inroepen van derden. En die hulp kwam niet, om begrijpelijke redenen. Dan volgt plan B en zoek je maar, enigszins teleurgesteld, naar een plek dichter bij huis. Kan je die ‘kleuter’ ook iets makkelijker wat te drinken geven in een steeds droger wordend Nederland. Gelukkig woon ik omringd door parken, dus die (illegale) plek was snel gevonden. 
Echter, juist op dat moment gleed de nieuwsbrief van dit arboretum mijn e-brievenbus binnen. De daarin gestelde vraag naar mijn favoriete boom, wist ik dan ook direct te beantwoorden: ‘mijn’ Anne Faber esdoorn natuurlijk! Zie hier het verhaal. Maar het is nog niet af. Hoe mooi zou het zijn als mijn zoektocht naar die plantplaats eens kon eindigen in een echt arboretum in plaats van op een anoniem plekje ergens in een stadspark! En tot mijn grote vreugde vond het bestuur van dit arboretum mijn boom als gewone esdoorn natuurlijk niet bijzonder, maar als Anne Faber esdoorn wél: mijn boompje, wat uiteindelijk een zilveresdoorn blijkt te zijn (Acer saccharinum), krijgt in het najaar eerst een tijdelijk plekje in het mooie bomenpark. Als de kleuter volwassen wordt, mag hij naar een definitieve plek. Hebben ze naast de kastanje van die ander beroemde Anne (Frank), straks ook een esdoorn die nauw verbonden is aan Anne Faber. Hoe verdrietig de voorgeschiedenis ook is, mijn zoektocht kent een ‘happy ending’!

Kees Berger

4 april

Woensdag 4 april, 15.00 uur, opent beschermvrouwe van de stichting Karina Wolkers de expositie van de Keltische boomkalender. De oude Kelten hadden een systeem waarbij het karakter van een persoon overeenstemt met de eigenschappen van een levensboom. De 21 bomen corresponderen met 21 mensentypen en vormen samen de Keltische boomhoroscoop. De bomen staan op vak 45 en blijven tot medio oktober daar staan. Daarna krijgen ze een andere bestemming.
Tegelijk met deze gebeurtenis zal ook het jubileumboek ‘Bomentroost’ gepresenteert worden. Dit boek is tot stand gekomen met medewerking van velen die in de afgelopen tien jaar op diverse wijze met het bomenpark zijn verbonden. Vele verhalen van hen die een boom geplant hebben of een boombordje geplaatst hebben ter herinnering aan een dierbare. Wat is het toch dat de bomen van De Nieuwe Ooster zo belangrijk zijn in de rouwverwerking? U leest daarover in dit prachtig vormgegeven boek dat vanaf deze datum voor € 10,- te koop is. Meteen na de presentatie te koop in café Roosenburgh.
Als u hierbij aanwezig wilt zijn, graag verzamelen 14.45 uur bij Cafe Roosenburgh op het voorplein van De Nieuwe Ooster. Parkeren kan op de grote parkeerplaats aan de Rozenburglaan 5. Dan nog een minuut of zes lopen door het park naar het voorplein.

Baobap

Baobab of Apenbroodboom

De boom is voor ons het meest vertrouwde symbool der levende natuur. Een kale omgeving doet ons al snel vragen om begroeiing, naar bomen.
Een wandeling in een bos geeft ons de kans te ontsnappen aan dat wat ons stoort in onze omgeving. Aan de drukte of vijandige omgeving. Zo’n wandeling in het bos, waar het steeds stiller wordt naarmate je steeds meer afstand van de drukte of de geluiden neemt door het bos in te wandelen. Baobab
Een eerste aanblik van de grootte, statige sequoia maakt ons nietig klein. Wij, mijn echtgenote en ik maakten jaren terug een wandeling door het sequoia woud in het noorden van Californië. We reden met een camper door een door mensen gemaakte poort in de stam van zo’n woudreus. Wat een geweldige ervaring, ook om daar geweest te kunnen zijn.
We kunnen genieten van, en onbewust in stemming raken door, de met het seizoen veranderende kleuren, en de voorjaarskleuren die ons vervullen met beloften.
Mij fascineert de Baobab (Apenbroodboom) wat kwam door een stuk uit het versteende woud van Madagaskar. Het is ongeveer 230 miljoen jaar oud (Perm) en staat bij andere stukken versteend hout op mijn boekenplanken. Versteend hout mochten wij bewonderen in het Petrified Forest, een groot gebied in Californië dat er vol mee ligt. Van kleine stukken tot reuze stammen.
Het is een soort fossiel waarin de organische materialen als cellulose en lignine zijn vervangen door mineralen, met behoud van de structuur van het hout.
De Baobab heeft geen groeiringen zoals andere bomen en een andere bijzonderheid is dat hij in zijn stam water kan opnemen en bewaren zodat hij in hitte en droge tijden kan overleven.
Van zijn vezels worden o.a. matten geweven en andere huishoudelijke producten.
Baobabs behoren tot de oudste levensvormen op aarde en kunnen een omtrek tot wel 34 meter bereiken met een hoogte tot wel 25 meter. Het is een geslacht wat 8 soorten kent. De boom heeft de olifant als vijand omdat die de zachte bast eet. Zijn bijnaam Apenbroodboom dankt hij aan het feit dat apen zijn vruchten eten.

Gerard Groters

Amstelveen

Een echte boom

Een echte boom

Als je net zo veel van bomen houdt als ik, is het een bijna onmogelijke opgave om uit honderden mooie bomen slechts één soort te kiezen. Maar als je tuin niet groot is, zit er niets anders op. Je gaat op zoek naar die éne, de uitverkorene. Want in onze nieuwe tuin in Diemen komt een boom, dat staat vast, maar welke?
Het kost ons geen enkele moeite een longlist op te stellen: in een oogwenk noemen we tientallen lievelingen op. Maar een sequoia of valse christusdoorn in een nieuwbouwtuintje, past dat wel? We pakken Google erbij en zoeken op ‘bomen voor de kleine tuin’. Sommige sites blijken er in gespecialiseerd, met uitgebreid advies. We zijn duidelijk niet de enige met deze grote wens.
Al snel leren we dat er vele kleinblijvende bolbomen bestaan, varianten van gewone bomen. Maar zo’n bolvorm is de karakteristiek van het oorspronkelijke silhouet volledig kwijt, dat willen wij niet. Het moet een echte boom zijn, zoals een kind dat tekent: één rechtopgaande stam met een paar grote zijtakken die een volle kroon vormen. Maar dan in maatje small.
Een meidoorn, adviseert men. Een kornoelje. Of krent. Goed voor vogels ook, die besjes. En mooie bloemen. Maar… meerstammig. En ook al kun je ze opsnoeien, toch vind ik het alle drie planten die de wereld van de struiken niet geheel ontgroeid zijn. Ik wil een enkelstammige boom, waar ik onderdoor kan lopen, waar ik ooit, als hij ouder is, in de schaduw kan zitten.
Een fruitboom, is dat iets voor ons? Vele blijven wat kleiner, met een brede kroon. En je kunt ze goed snoeien. We struinen rond en komen uit bij ‘Red Sentinel’, een sierappel. In herfst en winter is hij gehuld in een mantel van knalrode miniatuur appeltjes. Prachtig! Een week lang spelen we steeds met het appeltakje dat op tafel ligt. ‘Dat rood’, zeg ik, ‘het is dat rood waar ik voor val’. Mijn man knikt. Hoog op onze longlist prijkte al bomen met rood herfstblad, zoals esdoorn en amberboom, maar die leken ons veel te groot.
Het weekend erop lopen we door een Japanse-esdoorntuin in Boskoop. Het is op en top herfst en de zon schijnt vrolijk. Mooier kan het niet. Naast oranje, scharlaken- en karmijnrode esdoorns bewonderen we een vermiljoenrode lijsterbes en een wijnrode amberboom, die fel afsteekt tegen de knalblauwe lucht. Een van de verkopers vertelt dat die laatste niet zo groot wordt als een ‘gewone’ amber. Enthousiast zetten we hem op onze shortlist, nu vier bomen lang: Japanse esdoorn, lijsterbes, amber en de ‘Red Sentinel’. Thuis zoek ik op de site van Arboretum De Nieuwe Ooster in welke vakken ze daar staan, zodat we die vier de volgende dag nogmaals kunnen bekijken.
Nog geen drie weken later sta ik zenuwachtig in de tuin. Ik heb een plek van zo’n twee bij twee meter vrijgemaakt, de uitgebloeide bloemen liggen op de composthoop. Om twee uur gaan wij hem halen, bijna 5 meter lang en 150 kilo zwaar. Gaat het lukken de kolos te planten? De vele, vaak tegenstrijdige, adviezen op internet hebben me in de war gemaakt, maar gelukkig vertelt Johan Mullenders van Arboretum De Nieuwe Ooster ons rustig hoe het moet. Hij heeft de boom voor ons besteld.
Met een shovel legt Johan hem op de aanhangwagen van de tuinman die ons helpt. De stam steekt wel twee meter uit en oogt kwetsbaar zo op zijn kant. Gaat dat goed? vraag ik me af als ik op mijn fiets stap. Thuis graven wij gezamenlijk een groot gat. De tuinman neemt geroutineerd de regie, ik hoef me duidelijk geen zorgen te maken. We mengen voeding door de aarde: compost én de as van onze oude kat, zijn laatste bestemming. Dan trekken we de boom in het gat, zetten hem recht en gooien de grond terug. Daar staat hij dan, fier in de tuin: onze Liquidambar styraciflua ‘Moraine’.

Marisa Stoffers
marisa.stoffers@gmail.com, november 2016