Wollemia nobilis
Een bijzondere aanwinst in ons arboretum

Een spectaculaire ontdekking
In 1994 deed de Australische boswachter David Noble een ontdekking die sindsdien wordt beschouwd als een van de meest opmerkelijke botanische vondsten van de twintigste eeuw. Tijdens een tocht in het onherbergzame Wollemi National Park, ongeveer 200 kilometer ten westen van Sydney, stuitte hij in een diepe kloof op een groep onbekende coniferen. Botanici die het materiaal bestudeerden, kwamen tot een verbijsterende conclusie: deze bomen behoorden tot een geslacht waarvan men dacht dat het ongeveer 90 miljoen jaar geleden al was uitgestorven. De soort kreeg de naam Wollemia nobilis — naar zowel de vindplaats als zijn ontdekker.

De Wollemia behoort tot de Araucariaceae, een oeroude familie van naaktzadigen waartoe ook de Araucaria araucana, de apenboom, behoort. Fossiele afdrukken tonen aan dat verwanten van de Wollemia al tijdens het Krijt wijdverspreid waren over het supercontinent Gondwana. Dat er nu nog levende exemplaren bestaan, maakt de soort tot een zeldzaam ‘levend fossiel’ en geeft een uniek venster op de evolutie van de plantenwereld.

Ecologie en natuurlijke habitat
In het wild zijn slechts enkele tientallen volwassen bomen bekend, die groeien in moeilijk toegankelijke, vochtige ravijnen onder schaduwrijke, koele, gematigde omstandigheden. De bodem bestaat er uit zandsteen, arm aan voedingsstoffen maar met een constante vochttoevoer. De bomen kunnen tot 40 meter hoog worden en vertonen een opvallend vermogen tot vegetatieve regeneratie: wanneer de stam beschadigd raakt, vormt de plant nieuwe scheuten vanuit de basis — een overlevingsstrategie die waarschijnlijk heeft bijgedragen aan haar voortbestaan door geologische tijdperken heen.

Vermeerdering en bescherming
Na de ontdekking werd onmiddellijk een strikt beschermingsprogramma opgezet door de Australische overheid. De exacte groeilocatie blijft geheim om verstoring te voorkomen. Tegelijkertijd werd een wereldwijd kweekprogramma gestart om de soort veilig te stellen via conservatie. Dankzij microvermeerdering en stekmethoden zijn inmiddels duizenden jonge Wollemia’s verspreid over botanische tuinen en arboreta wereldwijd, waaronder ook in Nederland zoals de Hortus in Amsterdam, Pinetum Blijdenstein in Hilversum en dus nu ook in ons eigen arboretum De Nieuwe Ooster.

Verzorging in cultuur
Hoewel de Wollemia nobilis een prehistorische uitstraling heeft, is zij verrassend goed te verzorgen in een gematigd klimaat. De soort verdraagt lichte vorst, maar prefereert beschutting tegen koude wind en felle zon. Een vochtige, goed doorlatende grond met een lage voedingswaarde benadert de natuurlijke omstandigheden het best. In kuip of volle grond groeit de boom traag maar gestaag, met een opvallende schors die zich in luchtige, chocoladekleurige schubben afsplitst.